"Năm đó 'Nữ Thần' làm kinh ngạc cả giới hội họa. Rất nhiều người muốn mua bức tranh này, nói rằng 'Nữ Thần' khiến họ cảm nhận được tình yêu nồng cháy."
Lục Trạch Minh cau mày nói: "Tình yêu?"
"Đúng vậy. Người phụ nữ trong tranh hướng mặt ra thế giới bên ngoài khung tranh, ánh mắt buồn bã nhưng chan chứa tình cảm, ngước nhìn bạn, vươn tay về phía bạn, bày tỏ sự khao khát đối với bạn.
"Rất nhiều người nói người phụ nữ trong tranh vừa gợi tình vừa thánh thiện, có thể khơi dậy ham muốn che chở của đàn ông, là người tình hoàn hảo nhất. Nhưng xem ra, cậu dường như có cảm nhận khác."
"Không, không phải tình yêu nam nữ, là tình mẫu tử." Lục Trạch Minh khẳng định chắc nịch, "Bức tranh đó vẽ không phải người tình, mà là người mẹ; không phải ngước nhìn đầy tha thiết, mà là cúi nhìn đầy yêu thương; tay không phải vươn lên, mà là buông xuống; không phải khao khát, không phải mong được che chở, mà là hiến dâng, là muốn che chở."
Tôi cảm thấy tim đập thình thịch, càng lúc càng nhanh. Tôi tiếp tục truy hỏi...
"Nói vậy thì, cảm nhận của cậu hoàn toàn trái ngược. Cứ như thể người khác nhìn người phụ nữ trong tranh từ trên xuống, còn cậu thì như đang ngước nhìn lên cô ấy, từ đó mới có sự khác biệt giữa việc người phụ nữ trong tranh đang ngước nhìn hay cúi đầu. Vậy tại sao cậu lại có cảm nhận hoàn toàn trái ngược như thế?"
Lục Trạch Minh hạ giọng nói: "Tôi không thể coi người phụ nữ trong tranh là người tình. Bởi vì gương mặt đó rất giống người mẹ thất lạc nhiều năm của tôi. Khả năng rất lớn, người cô vẽ chính là mẹ tôi."
"Mẹ cậu? Khó tin quá, có trùng hợp đến thế không?"
Lục Trạch Minh trầm ngâm giây lát: "Tôi cũng không hoàn toàn chắc chắn... Tôi muốn biết người mẫu của bức tranh này đang ở đâu, và tôi có thể mua lại bức tranh này không?"
Tôi nói: "Vậy cậu kể câu chuyện của cậu trước đi."
"..."
"Đây là giao dịch bình đẳng. Cậu muốn biết về Trần Lĩnh từ tôi, tôi cũng muốn biết về mẹ cậu từ cậu."
Lục Trạch Minh bình tĩnh lại: "Đây là lý do cô quyết định nhận lời phỏng vấn của tôi?"
"Không hẳn."
"Cô biết hôm nay tôi đi xem triển lãm của cô sao?"
"Tôi vừa mới biết. Tối nay lúc đến phòng tranh, trợ lý của tôi gọi điện có nhắc đến cậu. Cậu xem triển lãm nói bức tranh đó giống mẹ cậu, muốn mua lại nó. Cậu là người đầu tiên nói rằng nữ thần tượng trưng cho tình mẫu tử."
Lục Trạch Minh vội vàng nói: "Tôi thực sự muốn mua bức tranh này."
Tôi kiên trì: "Vậy mời cậu bắt đầu kể đi, về câu chuyện của cậu..."
6.
Phóng viên Lục kể lại câu chuyện của mình...
"Tôi sinh ra vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước. Câu chuyện xảy ra khi tôi mới 5 tuổi, nhưng đã trở thành nút thắt vẫn chưa được tháo gỡ trong lòng tôi suốt bao năm. Bố mẹ tôi vốn đều là công nhân. Gia đình tôi tuy không giàu có nhưng cũng rất hạnh phúc.
"Sau đó trong làn sóng sa thải những năm 90, nhà tôi cũng không thoát khỏi, cả bố và mẹ đều mất việc.
"Đột nhiên gia đình mất hết mọi nguồn thu nhập khiến cuộc sống vô cùng khó khăn. Trong ký ức của tôi, nhà tôi phải chuyển nhà mấy lần, chỗ ở ngày càng nhỏ, ngày càng tối tăm ẩm thấp.
"Nhà nghèo tôi đến mức không đủ ăn. Mẹ tôi ra ngoài bày sạp bán bánh nướng kiếm tiền, kết quả sạp bị người ta đập phá; bố tôi muốn theo đồng hương ra nước ngoài làm chui, kết quả bị lừa sạch tiền lộ phí.
"Bố mẹ ngày nào cũng phải ra chợ nhặt lá rau thừa, vụn thịt. Hễ đi muộn là không nhặt được vì lúc đó gia đình công nhân thất nghiệp đi tranh nhau lá rau rất nhiều. Ngày nào cả nhà cũng quây quần bên cái bàn trống trơn húp nước cháo loãng. Trong nhà thường nghe tiếng bố mẹ thở ngắn than dài.
"Tôi tuy còn nhỏ nhưng cũng muốn giúp gia đình giảm bớt gánh nặng, bèn đi theo người ta ra sông bắt cá. Kết quả vì đói quá tụt đường huyết, đầu óc choáng váng mắt hoa lên rồi cắm đầu xuống sông, suýt chết đuối.
"Sau khi được cứu lên, tôi bị viêm phổi do đuối nước. Lúc đó tình cảnh gia đình đã khó khăn lại càng thêm khốn đốn..."
Lục Trạch Minh không nói tiếp được nữa, nước mắt trào ra.
Dù sao thì cậu ta giờ cũng chỉ mới hơn hai mươi tuổi. Nếu không phải do tuổi thơ bất hạnh, chắc cũng không đến mức hình thành tính cách cố chấp như vậy.
Tôi tuy lớn hơn cậu ta nhiều tuổi nhưng cũng không tiện đánh giá nhiều, chỉ nói: "Tôi có thể hiểu. Tôi cũng từng trải qua thời đại hỗn loạn đó. Sau đó thì sao?"
"Sau đó, có người muốn lấy mẹ tôi."
Lục Trạch Minh khó nhọc nói.
"Vì 500 đồng, bố tôi đã bắt mẹ tôi đi theo người đàn ông đó. Người đó đảm bảo sẽ đối tốt với mẹ cả đời.
"Chuyện này xảy ra lúc tôi 5 tuổi, vì còn quá nhỏ nên nhiều chi tiết đã quên rồi nhưng tôi vĩnh viễn không bao giờ quên khoảnh khắc mẹ quay đầu lại nhìn tôi khi bà bước lên tàu hỏa.
"Cách biển người mênh mông, bà ấy dùng ánh mắt yêu thương trìu mến, bi ai như thế nhìn tôi từ xa, vươn tay về phía tôi - giống như cô vẽ vậy - nhưng rồi lại dứt khoát buông xuống, quay đầu biến mất trong toa tàu đen ngòm.
"Tôi khóc lớn gọi 'Mẹ ơi!' nhưng bị bố tôi giữ chặt lại, không cho đuổi theo. Đoàn tàu đó cứ thế chạy đi, không bao giờ quay lại nữa.
"Hồi nhỏ tôi rất hận mẹ, không hiểu tại sao mẹ không cần tôi. Mãi khi lớn lên tối mới hiểu. Sau đó không được mấy năm, bố tôi vì làm việc quá sức, sinh bệnh rồi qua đời.
"Cho nên cô nói cô là trẻ mồ côi, thực ra tôi cũng vậy. Có lẽ chỉ khác biệt ở chỗ tôi từng có được tình yêu thương của cha mẹ. Từng có được rồi thì sẽ có nhung nhớ, điều này rất đau khổ."
Tôi nói: "Mất đi và chưa từng có được là hai loại đau khổ khác nhau. Tôi quả thực không đủ thấu hiểu đối với thứ mình chưa từng có được, nhưng tôi cũng khao khát tình mẫu tử. Sau đó thì sao?"
Lục Trạch Minh tiếp tục kể: "Năm 15 tuổi, tôi đã có tố chất làm phóng viên rồi. Tôi viết văn rất tốt. Tôi viết bài đăng trên báo địa phương, thậm chí còn xuất bản một cuốn tiểu thuyết dài kỳ.
"Tôi liều mạng viết, viết ngày viết đêm, dựa vào viết lách kiếm được hơn 500 đồng. Qua nhiều nguồn nghe ngóng, cuối cùng tôi cũng tìm được người đã đưa mẹ tôi đi năm xưa. Tôi muốn đón mẹ về.
"Gã đó cầm 500 đồng của tôi, lôi tôi đi ăn thịt, uống rượu, đi lung tung khắp nơi, nhưng nhất quyết không nói về mẹ. Đến khi tiêu hết đồng cuối cùng gã mới nói cho tôi biết, một năm sau khi đưa mẹ đi, gã đã bán mẹ sang tay người khác, bán cho kiểu người...
"Cô hiểu không, chính là kiểu người làm nghề buôn thịt bán người..."
Nói đến đây, Lục Trạch Minh bật khóc.
Tôi thở dài một hơi: "Tôi hiểu rồi. Cho nên tôi vẽ ra bức tranh đó, tất cả mọi người nhìn vào đều thấy một người tình nồng cháy, chỉ có cậu cảm nhận đó là người mẹ. Cậu đừng khóc, uống chút nước đi."
Lục Trạch Minh buồn bã nói: "Từ đó tôi không còn gặp lại mẹ nữa. Có phải rất bi thảm không?"
Tôi nói: "Hơn mười năm rồi, tôi đều sống tầm thường vô vị, chỉ có mỗi bức 'Nữ Thần' là tác phẩm tốt. Tôi cũng khá bi thảm."
Lục Trạch Minh đáp: "Mỗi người định nghĩa bi thảm khác nhau. Tôi thật lòng mong gia đình viên mãn, mong mẹ không phải chịu khổ như vậy, mong bố không bị bệnh. Nhưng thời gian không thể quay ngược, cho dù có quay ngược cũng chẳng có cách nào tốt hơn. - Thôi bỏ đi, tôi không muốn nhớ lại quá khứ nữa."
Tôi: "Gia đình tôi cũng không viên mãn, nhưng với tôi thì chưa đến mức bi thảm. Tôi chỉ thấy sự nghiệp của mình nát bét, điều này mới bi thảm."
Cậu ta ngược lại an ủi tôi: "Không phải họa sĩ nào cũng thành danh gia, vẽ ra tác phẩm khiến mình hài lòng là được rồi."
